Recordaantal faillissementen in de bouw

Sector waarschuwt voor hoge kosten en structureel lage marges

De Belgische bouwsector sloot 2025 af met een absoluut recordaantal faillissementen. In totaal gingen 2.780 bouwbedrijven over de kop. Dat zijn er 6,1% meer dan in 2024 (2.619), toen het aantal faillissementen al uitzonderlijk hoog lag. Zowel Bouwunie als Embuild waarschuwen dat de rendabiliteit en financiële weerbaarheid van bouwondernemingen zwaar onder druk staan.

Bouwunie: opeenstapeling van kosten en beleidsonzekerheid

Bouwunie spreekt van een historisch uitzonderlijke situatie. “Deze aantallen zijn ongezien”, zegt Twain De Hondt, adviseur-generaal van Bouwunie. Hij wijst erop dat het aantal faillissementen tussen 2014 en 2020 onder de 2.000 bleef, en dat de daling tijdens de coronajaren volgens Bouwunie vooral te verklaren valt door het toenmalige overheidsbeschermingsmechanisme. Nadien volgden opnieuw recordjaren.

Volgens Bouwunie is de crisis het resultaat van een opeenvolging van schokken: eerst de prijsstijgingen van bouwmaterialen na de oorlog in Oekraïne, vervolgens de energiecrisis en de hoge loonindexaties. Daarbovenop komt langdurige onzekerheid over fiscale en ondersteunende maatregelen, waaronder het verlaagd btw-tarief voor sloop en heropbouw en evoluerende renovatiepremies. De Hondt vat dat samen als: “je krijgt een recipe for disaster.” Bouwunie ziet vooral de nieuwbouw als zwaar getroffen, maar stelt ook dat renovatiebedrijven het steeds moeilijker krijgen en dat zelfs ondernemingen die al decennia actief zijn de druk beginnen te voelen.

Bouwunie wijst daarnaast expliciet op de rol van het hoge aantal starters in recente jaren. Tijdens de coronaperiode bleef de bouw een van de sectoren die actief kon blijven, wat de instroom van nieuwe ondernemers stimuleerde. In zo’n starterscontext zijn faillissementen statistisch vaker zichtbaar, zeker wanneer de conjunctuur verslechtert en buffers ontbreken. Bouwunie koppelt daar een pleidooi aan om de professionalisering bij opstart te versterken: volgens de organisatie is “een minimale kennis bedrijfsbeheer en kostprijsberekening toch het minimum voor je een bouwbedrijf kan opstarten”.

Als signalen van de bredere afkoeling verwijst Bouwunie naar het dalende aantal bouwvergunningen en naar de tewerkstelling: sinds 2021 gingen er volgens Bouwunie zo’n 7.000 arbeiders verloren in de sector. Als lichtpunt noemt Bouwunie dat de Nationale Bank een herstel of normalisering van de woninginvesteringen tegen begin 2027 verwacht, al trager dan eerder gedacht.

Embuild: conjunctuurgevoelig, lage marges en hoge vaste kosten

Ook Embuild benadrukt de kwetsbaarheid van de sector, met de nadruk op conjunctuurgevoeligheid en structurele rendabiliteitsdruk. “De bouw- en installatiesector is altijd al sterk afhankelijk geweest van de algemene economische conjunctuur”, zegt Niko Demeester, CEO van Embuild. In een moeilijker economisch klimaat worden projecten uitgesteld of geannuleerd, wat omzet en cashflow onder druk zet. Embuild legt daarbij de vinger op een structureel probleem: veel bedrijven werken met lage winstmarges, terwijl vaste kosten (onder meer personeel en materialen) hoog blijven. Demeester besluit: “Dat maakt onze sector bijzonder faillissementsgevoelig.”

Embuild verwacht bovendien dat de groei in de sector in 2026 zeer beperkt blijft, met 0,2%. De federale en regionale overheden moeten daarom volgens Embuild maatregelen (onder meer fiscaal beleid, vergunningen, registratierechten, premies, waarborgen en leningen) doelgericht inzetten en blijven investeren in infrastructuur. Meer bouw- en renovatieactiviteit ondersteunt volgens Embuild niet alleen de sector, maar heeft ook een positief effect op de rest van de economie en op de overheidsopbrengsten.

Beleidsvragen: meer toegang tot (ver)bouwen en voorspelbaarheid

Bouwunie vraagt specifiek een verlaagd btw-tarief voor een modale gezinswoning om nieuwbouw toegankelijker te maken. Voor renovatie pleit de organisatie voor een bijsturing van de renovatieplicht: consumenten moeten 10 tot 15 jaar de tijd krijgen om naar label B of A te renoveren, gecombineerd met een verplicht individueel renovatiemasterplan dat binnen twee jaar na aankoop wordt ingediend en gevolgd.

Embuild focust in zijn oproep vooral op het consistent inzetten van hefbomen die investeringen en activiteit mogelijk maken: van vergunningen en premies tot garanties en leningen, aangevuld met blijvende infrastructuurinvesteringen.